اولین نشست «ادبیات و زبان شناسی» برگزار شد
به گزارش روز پنجشنبه گروه فرهنگی هنری باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران"ایسکانیوز"به نقل از روابط عمومی مرکز هنر پژوهی نقش جهان وابسته به فرهنگستان هنر، در اولین نشست همایش «ادبیات و زبان شناسی» دکتر بهروز ثروتیان، سیدجعفر حمیدی، مریم حسینی، پرویندخت مشهور و مهیار علوی مقدم، با ارائه مقالات خود حضور داشتند.
دکتر بهروز ثروتیان، محقق و نگارنده بیش از 50 عنوان کتاب در حوزه ادب فارسی از جمله شرحهایی بر غزلیات حافظ و شعرهای نظامی با ارائه مقاله «حجت الاسلام نیر تبریزی، نخلبند غزل سعدی و حافظ در آینه غزل شاعران آذربایجان» به تأثیرپذیری حجت الاسلام نیز تبریزی از سعدی و حافظ پرداخت و گفت: «نیر تبریزی در انواع قالبهای شعری طبع آزمایی کرده است. او در غزل سرایی اگرچه گاهی به استقبال خواجه حافظ شیرازی رفته است، نخلبندی غزل سعدی را نیز پیش روی داشته و با هنرمندی با استفاده از اوزان و قوامیغزلیات سعدی به خلق شکلهای خیالی تازه توفیق یافته و در ابداع مضامین نو به جایگاهی رسیده که خوانندگان غزلیات وی اعتراف کرده اند که اگر از مقوله سبقت و ابداع و کشف نخستین سعدی چشم پوشی کنیم، تشخیص برتری میان این دو استاد مسلم غزل عاشقانه، خالی از دشواری نیست.»
دکتر ثروتیان با اشاره به تأثیرگذاری سعدی و حافظ شیرازی بر شاعران قرون بعد از خود گفت: «برای بیان تأثیرگذاری این دو شاعر عالیقدر، سروده نزدیک به هجده تن از هنرمندان و شاعران آذربایجان از دیدگاه تحصیل در مکتب شیراز و پیروی از سبک سخن دو استاد (حافظ و سعدی) را بررسی کرده ایم تا مقام واقعی این بزرگان در طول قرون متمادی شناخته شود.»
مریم حسینی، دانشیار دانشگاه الزهرا، در مقاله ای با عنوان «سمبولیسم رنگ در کشف الاسرار روزبهان بقلی شیرازی» به استفاده این عارف از رنگها به شیوهای نمادین در نوشتههایش پرداخت و گفت: «با مطالعه رنگها در نگاشتههای روزبهان بقلی به جهان بینیهای پنهان و ضمیر ناخودآگاه این عارف پی میبریم. نمادگرایی رنگ، هم ارزشی مذهبی و عرفانی دارد و هم نمایشی از چگونگی و تصویر هستی است. در عرفان ایرانی، شاید هیچ عارفی به اندازه روز بهان بقلی، از سمبول رنگ برای بیان تصورات خود استفاده نکرده باشد. او در کتاب «کشف الاسرار» که به نوعی زندگی نامه خود نوشت و نگاشته رؤیاهایش است، از عنصر رنگ سود میجوید و انواع رنگها در رویاهای او پیدا میشوند. در دنیای روز بهان، تاریکی راه ندارد و رنگ طلایی، در همه نوشتههای او مشاهده میشود؛ اما بیشترین رنگ استفاده شده در این کتاب، دو رنگ سرخ و سفید است. این چنین است که روز بهان همواره خداوند و پیامبرش را به شکوه و رنگ گل سرخ میبینید و آن را تقدس میکند. تجلی خداوند به صورت نور و دیدن عوالم غیبی ملکوت و جبروت، به صورت دنیایی نورانی با رنگ سفید و زرد و طلایی نمودار میشود. رؤیاهای رنگی، بیان پر معنایی از ناخودآگاه هستند و بررسی رنگها در آثار روزبهان بقلی شیرازی ما را به دنیای پنهان این عارف رهنمون میکند.»
«نوآوری در ادبیات فارسی» عنوان مقالهای از دکتر سیدجعفر حمیدی استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران و مؤلف 31 عنوان کتاب در حوزه ادبیات فارسی بود. دکتر حمیدی در این مقاله با اشاره به اینکه ادبیات خاستگاه و پرورشگاه زیبایی و نوآوری بوده است، به نوآوران ادب فارسی در قرنهای 7 ، 8 و 9 هجری قمری پرداخت و گفت: «نوآوری، مسائلهای است که هنر و ادب ما پیوسته به دنبال آن بوده است به دنبال رسیدن به حقیقت تازه و تکاملی نو. قرن هفتم، قرن سعدی است. او نوآورترین و بیباکترین شاعر عصر خود و اعصار بعد از خود است. «گلستان» سعدی نوبنیادترین و «بوستان» و نواندیش ترین کتاب عصر خود است. هم عصر او مولانای بزرگ و عطار نیشابوری هم هستند.
در قرن هشتم، حافظ شیرازی نیز که پیرو سعدی بوده، بسیار بی باک شعر میسروده است و قرن نهم، شاعرانی چون جامی را در خود دارد و بابا فغانی و هم عصرانش. با این توصیف، قرن هشتم را واسطه العقد قرار داده و قرن 7 و 9 هجری قمری، در طرفین واسطه جای داده شدهاند که این قرون، قرون نوآوری در ادبیات فارسی بوده است.»
پانل اول نشست «ادبیات و زبان شناسی» با خصور دکتر ملااحد از تاجیکستان، دکتر پروین دخت مشهور و دکتر نجم الدین جباری برپا شده بود. در پانل دوم این نشست، پروفسور جمشید گوناشویلی از گرجستان، دکتر کاظم کهرویی و دکتر مهوش واحد دوست حضور داشتند. این پانل با سخنرانی مهیار علوی مقدم آغاز شد.
مهیار علوی مقدم، عضو هیئت علمیدانشگاه سبزوار، با مقاله ««نگاهی انتقادی به بلاغت زیبایی شناختی شعر حافظ و پیوند آن با کشف چندگانگی معنایی» به بحث هرمنوتیک در شعرهای حافظ پرداخت و گفت: «آگاهی از بلاغت زیبایی شناختی و رندانه حافظ، گامی ارزشمند در تأویل شعر اوست. در تحلیلهای هرمنوتیکی شعر حافظ باید غزلهای تأویل پذیر را بشناسیم. روی آوردن به شرح تأویلی، تنها شیوه درست در فهم و دریافت شعر حافظ است، به ویژه که تأویل شعر حافظ ، دریافتها و استنباطهای جدیدی از رویکرد هرمنوتیک به دست میدهد.» این مقاله با استفاده از مبانی هرمنو تیکی فهم و تأویل شعر حافظ، به نقد و تحلیل شرحهای تأویلگرا پرداخته و با کشف چندگانگی معنایی در شعرهای حافظ به شناختی تازه از بلاغت زیبایی شناسی و رندانه شعرا اشاره داشت.
عبدالله واثق عباسی، استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان، در این نشست شرکت نداشت و دکتر پرویندخت مشهور، عضو هیئت علمیدانشگاه آزاد نیشابور، به ارائه مقاله خود با عنوان «نقد تأثیرپذیری مجدخوافی از گلستان سعدی» پرداخت.
دکتر مشهور در این مقاله به نقد اثرپذیری کتاب «روضه خلد» نوشته مولانا مجدخوافی که در معارضه با «گلستان» سعدی نگاشته شده پرداخت و گفت: «گلستان سعدی از نادره آثاری است که مقبولیتی فرامرزی و فرازمانی یافته و الهام بخش بسیاری ادیبان و شاعران واقع شده است. «روضه خلد» مولانا مجدخوافی، یکی از پر توفیقترین آثاری است که در معارضه با «گلستان» تصنیف شده است. از آنجا که پرداختن به وجوه افتراق و اشتراک این دو اثر، کاری است گسترده؛ اما پس از کند و کاو و بررسی تطبیقی در بابهای نخستین «گلستان» و «روضه خلد» که به ترتیب در بخشهای «در سیرت پادشاهان» و «در صفات حکام» آمده است، همانندی و ناهمانندیهای ذهن و زبان سعدی و مجدخوافی را مورد بحث قرار دادهایم.»
دکتر مشهور سپس ضمن بررسی تطبیقی ادبیات شعرهای این دو شاعر، به شرح اشتراکات و افتراقات نگاه و بیان این دو شاعر پرداخت.