تازه ترین تحلیل از اوضاع بازار جهانی نیكل
اين فلز كاربرد وسيعي داشته و تغييرات قيمت آن نيز گسترده ميباشد. با توجه به شرايط قيمت و ويژگيهاي آن در اين نوشتار سعي در تحليل بازار اين فلز پايه داريم.
اين فلز پايه سالها است كه در بورس فلزات لندن معروف به LME و ديگر بورسهاي فلزات جهاني مورد معامله قرار ميگيرد. اين فلز كه به فلز شيطاني معروف است، در گذشته داراي تغييرات قيمت زيادي بوده است. نوسان قيمت اين فلز در بازهاي با سقف 53هزار دلار بر هر تن و كف نزديك به 8هزار دلار است يعني 45هزار دلار در هر تن نوسان. غالب توليدات اين فلز توسط كشورهاي روسيه، كانادا، چين، آفريقاي جنوبي و ... بوده و بزرگترين مصرفكننده اين فلز با مصرف نزديك به 20درصد نيكل جهان چين است. اين كشور غالبا از اين فلز در ساخت فولادهاي ضدزنگ يا استنلس استيل استفاده ميكند و تايوان يكي ديگر از بزرگترين واردكنندگان اين نوع فولاد است. اين كشور با استفاده از كاهش قيمت توانست حجم زيادي از اين مواد را انبار كرده و از اين موقعيت به سود خود استفاده كند. اين در شرايطي است كه پس از اين حجم خريد، بازار نيكل باز راكد شد.
با توجه به كاربرد اين فلز در فولادهاي ضدزنگ و آبكاري فلزات ميتوان اينگونه نتيجه گرفت كه حدود مصرف اين فلز نشاندهنده سطح رفاه و توسعهيافتگي جامعه است، چون در لوازم لوكس و با دوام بيشتر از اين فلز استفاده ميشود مثل لوازم آشپزخانه تماماستيل و كارد و چنگال و ... نكته ديگر اينكه هرچه ميزان اين فلز بيشتر باشد، دوام مصنوعات فلزي نيز در برابر خوردگي بيشتر خواهد بود. جوامع با فرهنگ بالاتر و سطح رفاه عمومي پيشرفتهتر بيشتر به سمت دوام و جلاي بيشتر البته در كنار قيمت بالاتر هستند.
در ايران ذخايري از لاتريت كه يكي از مواد اوليه اين فلز بوده، يافت شده ولي تاكنون سرمايهگذاري جدي براي استحصال اين ماده بهعمل نيامده است. به احتمال قوي تا 5 يا حتي 10سال آينده امكان توليد اين فلز در داخل كشور وجود نخواهد داشت. اين نكته مهم ضرورت واردات اين فلز را بهصورت گسترده و ممتد نمايان ميكند. فرآيند تصفيه و تغليظ اين فلز پيچيده بوده و پس از تهيه كنسانتره اين فلز اقدام به ذوب و تصفيه و نهايتا هيدورژنزدايي ميكند. غالبا اين فلز را در بشكههاي 200 يا 250كيلوگرمي بستهبندي كرده و پس از بازرسي نهايي پلمبشده و به مقصد ارسال ميكنند.درخصوص نحوه خريد و فروش اين ماده بايستي عنوان كرد كه اين ماده نيز همچون ديگر مواد و فلزات داراي استانداردهاي خاصي است اما از اين استانداردها تنها براي ردهبندي يا اصطلاحا تعيين گريد اين ماده استفاده ميشود. غالبا خريد و فروش براساس آناليز دقيق عناصر بوده و درصد نيكل خالص و به همراه كبالت در كنار عناصر مضر از جمله فسفر و گوگرد و گاها تيتان و مس قيمت نهايي را تعيين ميكند. با توجه به اين مورد كه غالب استانداردها براساس درصد عناصر تعيين ميشود، پس استفاده از آناليز دقيق و معتبر بهتر و مناسبتر است و در معاملات استفاده از اين فاكتورها به جاي گريدهاي موجود بهتر است. متاسفانه چندي است كه بعضي محمولههاي وارداتي عمدتا از كشورهاي آسيايي داراي عيار مطلوبي نبوده و بازار اين فلز را تحتتاثير قرار دادهاند. هماكنون با توجه به ركود جهاني و كاهش قيمت، دادوستد اين فلز نيز بسيار كاهش يافته و گاها با قيمتهاي بسيار پاييني عرضه ميگردد. اين در شرايطي است كه اكثر تجار اصلي و معتبر اين ماده صبر پيشه كرده و نظارهگر اوضاع هستند. (Wait & See)
هماكنون با توجه به شرايط جهاني در كنار كاهش حجم توليد و كاهش تقاضا موجودي انبارها بسيار بالا است. اين موجودي به نسبت 5سال گذشته بيسابقه بوده است. تجربه نشان داده است كه ميزان عرضهوتقاضا يا بهعبارت ديگر حجم موجودي انبارهاي اين كالا بيشترين تاثير را بر قيمت اين ماده گذارده و ميگذارد. اين در حالي است كه در صورت رشد مصرف همچون سال گذشته و در كنار كاهش توليد اين حجم موجودي انبارها بهسرعت كاهش مييابد. اين مطلب در كنار رشد اقتصادي پايين جهان و شرايط ركودي آن از احتمال كمتري برخوردار است.
در خصوص قيمت جهاني اين فلز همان گونه كه از نمودارها پيدا است تغيير بسياري مشاهده ميشود هماكنون قيمت اين فلز به كمتر از يك سوم رسيده است. اين قيمت بسيار نزديك به قيمتهاي5سال گذشته است. همان گونه كه ملاحظه ميشود همبستگي عجيبي بين قيمت اين ماده معدني و موجودي انبارها ديده شده يا به عبارت ديگر عدمتوازن بين عرضه و تقاضا باعث نوسان شديد قيمت شده است. هماكنون موجودي انبارهاي اين فلز بسيار بالا و دادوستد كاهش چشمگيري كرده است.درخصوص بازار داخلي اين فلز متاسفانه با واردات نزديك به 1146تن در سال 86 از اين فلز بهصورت غيرممزوج از كشورهاي آلمان، كانادا، روسيه، امارات متحده عربي و ... و عدمتوليد داخل هنوز اين بازار به انسجام خود نرسيده است. علت اين امر نبود يك متولي مشخص در خصوص قيمتگذاري و عرضه اين فلز بهصورت كلان است. با توجه به معامله اين فلز بهصورت نقد، سلف و معاملات آتي در بازارهاي جهاني از سالهاي پيش تاكنون هنوز اين كالا در بورس كالاي ايران عرضه نشده است.در صورت عرضه اين فلز در بورس كالاي ايران يقينا شاهد انسجام هرچه بيشتر بازار و در كنار شفافيت قيمتها خواهيم بود. نكته ديگر قابليت قيمتگذاري اين كالا براساس قيمتهاي روز جهاني LME است كه نقطهقوت بزرگي براي بازار داخلي اين فلز خواهد بود. با اين اقدام ارتباط ما با بازارهاي جهاني بيشتر شده و يك خريدار توانايي تهيه اين فلز را براي هميشه و با قيمتهاي روز جهاني خواهد داشت.
درخصوص آخرين اخبار از بازار اين ماده معدني بايستي ذكر نمود كه غالب توليدكنندگان اين ماده از جمله نوريليسك نيكل، BHP بيلتون، IMH، مينادا، اكستراتا و ... كه توليدكنندگان اصلي اين فلز هستندجمعا توليد خود را 120000 تن كاهش دادهاند. مصرف جهاني اين فلز در سال 2008، 38/1ميليون تن بوده كه پيشبيني ميشود با رشد 7/4درصد در سال 2009 به 45/1ميليون تن برسد. اين در حالي است عرضه نيكل در اين سال با 4/6درصد افزايش به نزديك 5/1ميليون تن خواهد رسيد.البته برخي از منابع رشد مصرف را بين 3 تا 5درصد افزايش و رشد توليد را بين 8 تا 12درصد پيشبيني نمودهاند.با توجه به موارد ذكر شده باز عرضه بيش از تقاضا وجود داشته و اين مطلب همچون پاشنه آشيل بازار اين ماده خودنمايي خواهد كرد.
ميانگين قيمت اين فلز در سه ماه گذشته 11700دلار بر هر تن يا 2/5دلار بر هر پوند بوده است. هماكنون قيمت اين فلز كمتر از 10000دلار بر هر تن است.