شوره سر نتیجه پوسته پوسته شدن غیر طبیعی لایه سطحی پوست سر است. شوره قطعاتی ریز، پولک مانند و تقریباً گرد است که معمولاً روی هم جمع شده و از پوست سر جدا می شود. ابتلاء به شوره سر می تواند موضعی باشد (پیشانی، شقیقه ها یا گردن) یا در تمام سر گسترش یابد.
علل ايجاد شوره سر
شوره سر بدلایل مختلفی از قبیل تغذیه نادرست ، هیجان و نگرانی و استرس ، هوای گرم و مرطوب ، یا سرد و خشک ، پوست چرب ، تعریق زیاد ، عدم تعادل هورمونها بخصوص آندروژنها ، مصرف بیرویه مواد آرایشی مو و عدم رعایت نظافت مو (شامپو نزدن مرتب ، عدم شستوشوی کافی سر متعاقب استفاده از شامپو و یا باقی ماندن بقایای صابون در پوست سر) ظاهر میشود. همچنین شوره علت میکروارگانیسمی و نیز قارچی داشته و همچنین عوامل ذکر شده در بالا ، در ایجاد شوره سر موثرند.
آیا علت شوره قارچ است؟
قارچها روی پوست سر بسیاری افراد وجود دارند، اما همه این افراد به شوره سر مبتلا نیستند. شوره سر در افراد مختلف ، شدتهای مختلفی دارد و این هم دلیل دیگری است بر این که در سر بعضی از ما عاملی وجود دارد که باعث میشود یکی همیشه از شوره سر کلافه باشد و دیگری اصلا سرش شوره نزند. حتی در یک فرد هم این میزان شوره سر در زمانهای مختلف تفاوت دارد.
از قدیم ، دانشمندان عقیده داشتند پوستههای ریز روی سر یا همان شورهها توسط قارچ کوچکی که روی پوست سر رشد می کند، ایجاد میشوند. امروزه ، وجود چنین قارچهایی اثبات شده است. التهاب پوست هم نکته ای مهم است. قارچها ابتدا روی پوست سر ساکن میشوند و بعد روی چربی موجود بر پوست سر. آنها این چربیها را به اسیدهای چرب دلخواه خودشان تجزیه میکنند و حتی موادی را که مانع و مزاحم رشد آنهاست از بین میبرند. این التهاب باعث میشود سلولهای پوست سر سریعتر تقسیم شوند و بعد از آن ، محیط مناسبی برای رشد قارچها فراهم شود.
همه اینها دست به دست هم می دهند و باعث تقسیم سریع تر سلولهای پوست سر و در نتیجه ایجاد شوره سر می شوند. هنوز هم کسی نمیداند علت چند میلیون پوسته سر که هر روزه روی لباس افراد مختلف میریزد چیست. در شرکتهای سازنده شامپوهای ضد شوره ، میکروبیولوژیستها بدقت مشغول رشد دادن قارچهایی هستند که از پوستههای ریز سر به وجود آمدهاند. هدف آنها این است که بفهمند این قارچها روی چه موادی بهتر رشد میکنند. اگر آنها این مطلب را بفهمند و بتوانند تغییر مختصری در این مواد که روی پوست سر وجود دارند، ایجاد کنند، درمان شوره سر را کشف کردهاند.
دو گونه از قارچها هستند که باعث شوره سر می شوند: «مالاسزیا وستریکتا» و «مالاسزیا گلوبوسا». تنها علتی که باعث شده است همه فکر کنند «مالاسزیا فورفور» عامل شوره سر است ، این است که این قارچ روی محیطهای کشت رشد میکنند. اما دوگونه دیگر ، حساستر از آن هستند که روی چربیهای حیوانات یا گیاهی رشد کنند و برای رشد ، حتما نیاز به چربی پوست انسان دارند. در حال حاضر ، فقط قارچها مسوول ایجاد شوره سر به حساب نمیآیند.
بیماریهای پوستی دیگر همراه شوره
علت شوره سر ، التهاب پوست سر است و بیماریهایی همچون اگزما پوستهریزی شدیدی در پوست سر بوجود میآورند و گاهی بیماریهای عفونی مثل زرد زخم و شپش سر یا پدیکولوز به صورت پوسته در سر ظاهر میشوند. سایر اختلالات پوستی از جمله درماتیت سبوروئیک و درماتیت آتوپیک ، دندروف( زمان بلوغ ) ، روزاسه ، آکنه ، پسوریازیس ، چاقی ، بیماری پارکینسون ، استفاده از لوسینهای خشککننده حاوی الکل و بیماری ایدز از بیماریهایی هستند که باعث شوره شدید سر میشوند.
انواع شوره سر :
1. شوره خشک: شوره هایی که در موهای خشک ایجاد می شود شوره خشک نامیده می شود. این شوره ها معمولاً کوچک و سفید بوده و به پوست سر نمی چسبند. پوسته ها هنگام شانه زدن مثل برف می ریزند. شوره خشک معمولاً مملواز میکروبهای خیلی ریز است.
شوره خشک می تواند به علت بعضی از بیماریها ایجاد شده باشد. بنابراین درصورت داشتن شوره خشک، حتما با پزشک مشورت کنید.
2. شوره چرب: این شوره ها از شوره های خشک بزرگترند، زیرا به خاطر چرب بودن بهم می چسبند. تقریباً سفید رنگ اند و به پوست سر می چسبند. شوره های چرب جایگاه میکروارگانیسم ها و میکروب های دیگری است که می تواند باعث عفونت پوست سر شود. این وضعیت همراه با خارش های شدید خواهد بود. ممکن است با شستشو بهتر شده و 2 روز بعد مجدداً ایجاد شود. این نوع شوره ها بیشتر سبب ریزش مو می شوند زیرا مانع تنفس طبیعی پوست می گردند. اگر با استفاده از شامپوی مناسب و افزایش دفعات شستشو این نوع شوره بر طرف نشد به پزشک مراجعه کنید.
درمان شوره سر
شوره سر را به هیچ وجه نباید نادیده گرفت زیرا ممکن است مشکلات وخیم تری از جمله عفونت بر اثر خاراندن سر ایجاد کنند. در مورد شوره چرب، درمان اصلی زیاد شستن موی سر است تا چربی روی پوست پاک شود. برای درمان شوره چرب حنا و گل سر شوی مفید است.
در درمان شوره سر به نکات زیر توجه کنید :
1. رعایت بیشتر پاکیزگی و نظافت: نیازی نیست هر روز موهای خود را بشویید اما حداقل باید هفته ای 1 تا 2 بار این کار را انجام دهید.
2. توقف خاراندن سر: این دومین اصل مهم در معالجه شوره سر است. به هیچ وجه نباید سر خود را مداوم بخارانید. باید این کار را با حداقل برسانید تا وضعیت به حالت طبیعی بر گردد. مشکل هنگامی عمیق تر می شود که خانم ها با ناخن های بلندشان پوست سر را با خاراندن زخمی می کنند و همین امر باعث می شود که عناصر میکروب موجود در شوره به عمق پوست سر وارد شده و عفونت هایی را به وجود بیاورد. اگر شوره خشک دارید از شامپوهای ملایم مثل شامپوی بچه استفاده کنید. اگر شوره چرب دارید حتما از شامپوهای مخصوص موهای چرب و شامپوهای ضد شوره مناسب استفاده کنید.
3. شامپوهای ضد شوره: استفاده از شامپوهای ضدشوره مانند سلنیوم سولفید مفید است.
4. استفاده از برس مناسب: در صورت وجود شوره سر مراقب برس زدن یا شانه کردن باشید تا از جدا شدن پوسته های موجود در پوست سر، خارش یا ایجاد عفونت جلوگیری شود. مسلماً شما باید از برس های ابریشمی و طبیعی و شانه های شاخی یا چوبی استفاده کنید. کسی که دچار شوره سر است باید از برس های طبیعی استفاده کند. سایر اعضای خانواده نباید از برس شما استفاده کنند.
5. ماساژ: توده های شوره که آغشته به چربی است موجب نارسایی جریان خون در سطح پوست سر و درنتیجه وقفه تنفس طبیعی ریشه مو می گردد. برای بهبود این وضع می توان از ماساژ خاصی استفاده کرد. مراقب باشید این ماساژ را فقط آرایشگر ماهری که از روش مناسب این کار آگاهی دارد می تواند انجام دهد. در صورت ابتلاء به شوره سر خودتان این کار را انجام ندهید زیرا با این کار ممکن است مشکل تان را تشدید کنید.
6. استفاده از روغن های گیاهی: روغن های گیاهی در درمان شوره خشک مؤثر است. نیم ساعت قبل از حمام، سر را با مخلوطی از روغن های گیاهی (زیتون، بادام، نارگیل) آغشته کنید. روغن را کف دست بزنید بر روی سر بمالید و با کف دست مالش بدهید؛ سپس استحمام کنید.
درمان ساده و غیر دارویی
1- برس زدن مرتب موها در درمان شوره سر اهمیت زیادی دارد زیرا سبب میشود که جریان خون سریعتر شود و سلولها تغذیه شوند. هر شب پیش از رفتن به رختخواب با یک برس مویی ، موهای خود را از جهات مختلف برس بزنید، به طوری که در حدود صدبار برس روی سرتان حرکت کند و در تمام نقاط خون را به جریان بیندازد. شانه کردن مرتب موها بویزه در هوای آزاد و تمیز تاثیر بسیاری در درمان شوره سر دارد. زیرا این کار موجب افزایش جریان خون و سلولهای بافت پوست سر میشود.
2- روزانه یک بار سر خود را به خوبی شامپو کنید. طریقه شستن سر با شامپو اهمیت بیشتری از نوع شامپو دارد. هنگام شامپو کردن، پوستهها را با ناخنهایتان سست کنید و سرتان را حداقل 5 دقیقه مالش دهید. برای تمیز کردن موها ، از شامپوی متناسب با جنس موهایتان استفاده کنید. میتوانید به این شامپو بر حسب نوع موها مقداری مواد تقویت کننده گیاهی یا حیوانی بیفزایید.
رژیم غذایی
به گفته بعضی متخصصین علل اصلی شوره سر بر اثر بد غذایی است. درصورتی که شوره سر در اثر بدغذایی باشد رژیم غذایی مناسب برای آن توصیه میشود. پرهیز از خوردن چربیهای حیوانی، پرهیز از زیادهروی در مصرف شیرینیها ، شکلات ، آجیل ، غذاهای سرخ شده و پر ادویه سلامت را به موها باز میگرداند. برای کسانی که با مشکل شوره سر رو برو هستند، خوردن سبزیها و میوهها و مواد پروتئیندار به مقدار فراوان تجویز میشود. غذاهایی که ویتامینهای A ، E ، B و پروتئین به حد کافی دارند، از شوره سر جلوگیری میکنند.
درمان شوره باروش سنتی
بهترین درمان طبیعی برای شوره سر آب سیب است. برای معالجه موهایتان را با آب سیب ماساژ دهید. اسیدهای طبیعی موجود در این میوه سلولهای مرده را از سر جدا میکند. پس از چند دقیقه سرتان را با شامپو بشوئید. سرکه سیب همراه با آب گرم نیز میتواند بعنوان ضد شوره و ضد چربی عمل کند.
درمان شوره بروش دارویی
1- برای رفع شوره مختصر سر میتوانید از شامپوهای طبی ضدشوره از جمله سلنیوم سولفید ، کتوکونازول ، پیریتنیوم زینک (پریتیون روی) و انواع شامپوهای پلیتار و شامپو های آنتی سپتیک مانند شامپو ستاولون و نیز لوسیونهای نرمکننده پوست استفاده کنید.
2- در موارد شدیدتر ، امکان دارد شامپوهای حاوی قطران یا کرم پوست سر حاوی کورتیزون تجویز شود. برای مالیدن دارو روی پوست سر ، موها را در قسمت کوچکی از سر هم باز کنید و پماد یا لوسیون را به خوبی روی پوست سر بمالید. این کار را در سایر نقاط مورد نظر تکرار کنید.
3- در شوره شدید سر (با پوسته ریزی و دلمه) پماد 5 درصد اسید سالیسیلیک مفید است.
عواقب بیماری
شوره سر یکی از بیماریهای شایع مو است که یک بیماری مزمن است، غالباً بیماری مدتها خاموش باقی میماند. در هنگام مرحله فعال بیماری، علایم را میتوان با درمان کنترل کرد. این بیماری باعث ریزش مو نمیشود و موی چرب و شوره نقشی در طاسی سر ندارند. ولی دست پاچگی و عدم احساس راحتی در برخوردهای اجتماعی و عفونت باکتریایی ثانویه در نواحی درگیر از عوارض آن هستند.