آغاز افول ليبرال- دموكرات هاى ژاپن

مهرداد جماليان داريانى پايان دوران زمامدارى «جونيچيرو كوايزومى» در سپتامبر ميلادى را مى توان آغاز افول اعتبار حزب حاكم ليبرال دموكرات ژاپن (LDP) در ميان افكار عمومى اين كشور دانست.كوايزومى توانست در مدت حضور خود در كاخ نخست وزيرى ژاپن و رهبرى LDP اعتبارى چشمگير براى اين حزب فراهم آورد. او موفق شد در دوران زمامدارى خود اعتماد از دست رفته مردم نسبت به حزب ليبرال دموكرات را دوباره جلب كند.در حقيقت دوره رهبرى وى بر حزب ليبرال دموكرات و حضور در كاخ نخست وزيرى را بايد نقطه عطفى در تاريخ سياسى معاصر ژاپن به حساب آورد.در مدت زمامدارى كوايزومى اتفاقات مهمى در عرصه داخلى و بين المللى به وقوع پيوست كه از آن جمله مى توان به موارد ذيل اشاره كرد:- حملات سپتامبر ميلادى به نيويورك و واشنگتن، در پى اين حادثه كوايزومى قانون مبارزه با تروريسم را به تصويب پارلمان ژاپن رساند. براساس اين قانون ژاپن مى تواند براى مبارزه با تروريسم نيروى نظامى به خارج از مرزهايش اعزام كند و در ادامه اين حركت شاهد تصويب قانون پشتيبانى ژاپن از بازسازى عراق بوديم كه بر طبق آن حدود نيروى ارتش دفاعى ژاپن در شهر «سماوه» عراق مستقر شدند.- كوايزومى به عنوان اولين نخست وزير ژاپن در تاريخ سپتامبر ميلادى از كره شمالى ديدار كرد.- پيروزى قاطع حزب ليبرال دموكرات در انتخابات چهل و چهارمين مجلس نمايندگان ژاپن در سپتامبر ميلادى.- تصويب لايحه خصوصى سازى سازمان پست ژاپن در اكتبر ميلادى.بهبود اوضاع اقتصادى مبتنى بر اصلاحات ساختارى از جمله انتظارات مردم بود كه تا حدود زيادى در دوره رهبرى كوايزومى به بار نشست.كوايزومى با هدف اينكه اصلاحاتى را كه آغاز كرده است، در دوره بعد از وى نيز ادامه يابد، به حمايت مستقيم از «شينزو آبه» پرداخت. آبه در سپتامبر ميلادى با كسب رأى اعتماد از پارلمان به عنوان نخست وزير ژاپن برگزيده شد. وى هنگامى قدرت را به دست گرفت كه سياست هاى كوايزومى، سبب شده بود، دولت وى به يكى از پايدارترين و با ثبات ترين دولت هاى ژاپن در دهه هاى اخير تبديل شود. بهبود وضعيت اقتصادى كشور و تلاش براى اجراى اصلاحات ساختارى از جمله دلايل اين ثبات و پايدارى بود.آبه نيز ضمن تأكيد بر ادامه روند اصلاحات وارد كاخ نخست وزيرى ژاپن شد. وى كه به عنوان تنها نخست وزير جوان بعد از جنگ در ژاپن معروف شده بود، پس از روى كار آمدن با رسوايى هاى پى در پى وزيران كابينه اش رو به رو شد. حضور يك ساله آبه در كاخ نخست وزيرى ژاپن براى حزب ليبرال دموكرات در حكم يك فاجعه بود، رسوايى هاى دولت او در حقيقت اعتماد مردم به دولت را سلب كرد، در نتيجه حزب مخالف دموكراتيك توانست نبض قدرت را در مجلس مشاوران ژاپن به دست گيرد.با شكست حزب حاكم و پيروزى احزاب مخالف به رهبرى حزب دموكراتيك، در انتخابات مجلس مشاوران، آبه اقدام به ترميم كابينه اش كرد. وى معتقد بود كه بايد از وزيرانى استفاده كرد كه داراى سن بالا و سوابق سياسى خوب باشند تا ديگر دولت با رسوايى هاى بيشترى روبه رو نشود اما اين ترفند نيز كارساز نشد و در نهايت آبه از سمت خود استعفا كرد و «ياسوئو فوكودا» جانشين وى شد و سكان هدايت ژاپن را به دست گرفت.فوكودا پس از به دست گرفتن قدرت اعلام كرد: «حزب ليبرال دموكرات با شرايط بسيار دشوارى رو به روست و من مى خواهم احياى حزب را در اولويت قرار داده و اعتماد مردمى را به حزب بازگردانم، كارى كه بايد انجام دهيم اين است كه با اصلاح تك تك امور اطمينان و اعتماد مردم را مجدداً به دست آوريم.»شايد بتوان اولين اشتباه فوكودا را در اين نكته دانست كه وى از مجموع وزير كابينه اش، وزير دولت آبه را در سمت هاى خود ابقا كرد، در نتيجه مردم شاهد تغيير و تحولى اساسى در كابينه نشدند. در كنار اين مسئله در ماههاى اخير به دليل اتهامات وارده به برخى از دولتمردان به گرفتن رشوه و فرار از پرداخت ماليات و افزايش قيمت ها، باعث شد تا ميزان محبوبيت فوكودا به درصد كاهش پيدا كند و همين مسئله وى را در حفظ پست خود با مشكل اساسى مواجه كرده است.فوكودا به رغم فشارهاى سياسى كه از سوى احزاب مخالف بويژه حزب دموكراتيك براى انحلال مجلس نمايندگان و كناره گيرى از قدرت وجود داشته و دارد، تلاش زيادى براى افزايش ميزان محبوبيت دولت خود و حزب حاكم ليبرال دموكرات انجام داد كه به عنوان نمونه مى توان به برگزارى نشست سران هشت كشور بزرگ صنعتى جهان (گروه ) متشكل از امريكا، روسيه، كانادا، ژاپن، انگليس، فرانسه، ايتاليا و آلمان در استان هكايدو اشاره كرد.وى در نظر داشت تا با برگزارى موفقيت آميز اين نشست و رهبرى قدرتمند بر آن، ميزان محبوبيت دولت خود را افزايش دهد، اما از بد حادثه مشكلات جهانى از جمله افزايش بهاى نفت خام، موادغذايى و مواد اوليه در بازارهاى جهانى و تأثير آن بر اقتصاد مردم ژاپن باعث شد تا فوكودا به آن هدفى كه داشت نرسد.در وضعيت كنونى با پذيرش درخواست احزاب مخالف مبنى بر انحلال مجلس نمايندگان و برگزارى انتخابات، احتمال شكست حزب ليبرال دموكرات بسيار زياد است. در نتيجه فوكودا آخرين تلاش خود را براى بقا انجام داد و آن ايجاد تغيير و ترميم در كابينه بود. وى اعلام كرده، كابينه جديد تمركز خود را بر روى اصلاحات خواهد گذاشت. از مجموع وزير كابينه جديد ژاپن، تنها چهار وزير امور خارجه، امور داخلى و ارتباطات، بهداشت و رفاه و كار، دبير و سخنگوى ارشد دولت در سمت خود ابقا شدند و وزير ديگر جديد هستند.فوكودا با هدف كاهش ميزان نگرانى مردم از وضعيت اقتصادى و ركود تمامى وزيران بخش هايى را كه به نوعى با اين مسئله ارتباط دارند از جمله وزير اقتصاد، تجارت و صنعت، وزير دارايى، وزير مشاور در امور سياست هاى مالى و اقتصادى، وزير مشاور در سياست هاى امور مالى، اصلاحات ادارى و اصلاح سيستم خدمات عمومى، كشاورزى، جنگلدارى و ماهيگيرى را تغيير داد و يك پست جديد با عنوان وزير مشاور در امور مصرف كنندگان اضافه كرد تا بدين ترتيب در برابر فشارهاى سياسى احزاب مخالف براى استعفا مقاومت كرده و تلاش مجددى را براى افزايش ميزان رضايت شهروندان ژاپنى از حزب حاكم و دولت صورت داده باشد.اما احزاب مخالف اين تغيير را تنها يك تغيير ظاهرى و يك نمايش تبليغاتى مى دانند.اوزاوا، رهبر حزب دموكراتيك در اين خصوص اظهار داشته: آنچه كه شهروندان ژاپنى از فوكودا مى خواهند، ترميم كابينه نيست بلكه تغيير نخست وزير است.وى افزوده: احزاب مخالف در نظر دارند تا قدرت در مجلس نمايندگان اين كشور را در جريان انتخابات آتى اين مجلس در اختيار بگيرند و خواست سياسى شهروندان ژاپنى را تحقق بخشند.هم اكنون حزب مخالف دموكراتيك موقعيت را براى خارج كردن قدرت از دست حزب حاكم ليبرال دموكرات بسيار مناسب مى بيند و طبيعى است كه فشارهاى خود را در اين راستا افزايش دهد و شواهد نيز نشان مى دهد در صورت انحلال مجلس نمايندگان و برگزارى انتخابات، همچون انتخابات مجلس مشاوران شكست حزب حاكم دور از دسترس نيست.در نقطه مقابل اين مسئله وجود دارد كه حزب دموكراتيك نيز به تنهايى قادر نخواهد بود اكثريت كرسى هاى مجلس نمايندگان را به دست آورد و ناگزير به ائتلاف با ساير احزاب خواهد بود. ائتلافى كه با توجه به سخنان و موضع گيرى هاى رهبران اين حزب در آن حزب ليبرال دموكرات جايگاهى نخواهد داشت. اما تجربه نشان داده هرگاه كه دولت هاى ائتلافى در ژاپن به قدرت رسيدند و در آن ائتلاف حزب ليبرال دموكرات حضور نداشته است، اين دولت ها در مدت زمانى كوتاه و پى در پى سقوط كرده و به عبارتى بى ثباتى سياسى را در ژاپن به همراه داشته است و اين امر نشان از جايگاه ويژه حزب ليبرال دموكرات در صحنه سياسى ژاپن دارد.در پايان بايد گفت اگر اين ترفند فوكودا (تغيير كابينه) نتيجه ندهد، وى سه راهكار در پيش روى دارد: - انحلال مجلس نمايندگان و برگزارى انتخابات، كه اين كار به معنى «هاراگيرى سياسى» (خودكشى به سبك سامورايى ها) و شكست حزب حاكم مى باشد. - بازگشت به سياست مصالحه با مخالفان كه سنتى ديرينه در تاريخ سياسى ژاپن به شمار مى رود، كه قبول اين امر نيز از سوى احزاب مخالف بعيد به نظر مى رسد. - كناره گيرى فوكودا از رهبرى حزب ليبرال دموكرات و در نتيجه نخست وزيرى و جايگزينى فرد ديگرى از اعضاى حزب حاكم به سمت رهبرى حزب ليبرال دموكرات، شخصى كه همانند كوايزومى از قابليت هاى بالايى برخوردار باشد تا بتواند آب رفته را به جوى بازگرداند.در هر حال با توجه به وضعيت موجود و جديت حزب مخالف دموكراتيك و شخص اوزاوا براى خارج كردن قدرت از دست حزب حاكم و موقعيت شكننده فوكودا در حزب ليبرال دموكرات، صحنه سياسى ژاپن آبستن تغييراتى خواهد بود كه شايد منجر به ايجاد سيستم دو حزبى در اين كشور شود و همين مسئله گامى باشد در جهت توسعه سياسى ژاپن، چرا كه روى كار بودن دائم حزب ليبرال دموكرات باعث شده اين سيستم توانايى طرح نياز و پاسخگويى به نيازهاى احزاب ديگر را نداشته باشد و در مجموع اين وضعيت را مى توان به نوعى نشان دهنده ناكارايى سيستم سياسى ژاپن دانست.